Z pozoru mogłoby się wydawać, że użyczenie oraz pożyczka znaczą to samo. Jednak nic bardziej mylnego, są to dwie niezależne od siebie umowy nazwane, które Kodeks cywilny normuje w odrębny sposób.

 

Stosownie do treści art. 710 k.c. „Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy“.

 

Umowa użyczenia ma charakter nieodpłatny oraz może zostać zawarta w dowolnej formie. Obowiązkiem osoby, która użycza danej rzeczy, inaczej zwaną użyczającym, jest znoszenie faktu, że biorący używa rzeczy, którą użyczający mu oddał do używania.

 

Z racji tego, że umowa ta ma charakter nieodpłatny, to stosownie do treści art. 711 k.c., użyczający odpowiada za wady wydanej rzeczy, które wyrządziły szkodę biorącemu tylko w sytuacji, gdy wcześniej o nich wiedział, jednak nie poinformował, że występują. Jest to tak zwana odpowiedzialność na zasadzie winy. Umowa użyczenia nie może nakładać na biorącego do używania żadnych świadczeń na rzecz dającego do bezpłatnego używania (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2003 r., sygn. akt: SA/Rz 2356/01).

 

Z kolei biorący w użyczenie ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy, a kiedy nastąpi upływ terminu użyczenia to obowiązany jest zwrócić rzecz użyczającemu w stanie niepogorszonym. Upływ terminu jest oznaczony w umowie, natomiast istnieją sytuacje, w których użyczający może żądać niezwłocznego wydania rzeczy. Stosownie do treści art. 716 k.c. są to sytuacje, w których: rzecz jest niewłaściwie używana; została bezpodstawnie powierzona osobie trzeciej oraz stała się użyczającemu potrzebna z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy. Jako przykład można podać użyczenie samochodu osobowego. W sytuacji, gdy przedmiotem użyczenia jest samochód marki Y
w kolorze czerwonym o numerach rejestracyjnych XYZ, numerze silnika Z, numerze nadwozia X wyprodukowany w 2010 roku, to biorący jest obowiązany zwrócić użyczającemu dokładnie ten sam samochód.

 

Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 720 k.c.:

 

„§ 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

 

§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej“.

 

Z powyższego przepisu wynika zatem dający pożyczkę na mocy umowy pożyczki jedynie zobowiązuje się przenieść własność przedmiotu pożyczki tj. pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku a biorący zobowiązuje się w umówionym terminie do przeniesienia na dającego pożyczkę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju. Dopiero w wyniku spełnienia świadczenia przez pożyczkodawcę następuje przeniesienie własności przedmiotu pożyczki. Pożyczki, których przedmiotem są pieniądze mogą być udzielane zarówno w polskiej jak i obcej walucie. Umowa pożyczki może być zawarta w dowolnej formie, jednak jeżeli jej wartość przekracza tysiąc złotych to zgodnie z brzmieniem kodeksu cywilnego wymaga zachowania formy dokumentowej, a więc w postaci dokumentu, którego treść umożliwia identyfikację jego autora, ale która nie wymaga jego własnoręcznego podpisu.  Pożyczka może być umową nieodpłatną lub odpłatną, decyzja należy do stron.

 

W sytuacji, gdy jest to umowa o odpłatnym charakterze, na biorącym ciąży obowiązek płacenia odsetek. Jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy ten obowiązek jest zastrzeżony w umowie albo można wyinterpretować z przepisów pozakodeksowych.

 

Przedmiotem pożyczki najczęściej są pieniądze. Na biorącym pożyczkę ciąży obowiązek zwrotu tej samej ilości pieniędzy dającemu pożyczkę, czyli nie musi zwracać dokładnie tych samych pieniędzy, które pożyczył, tylko ważne jest, aby zgadzała się suma znaków pieniężnych.

 

Konkludując, należy stwierdzić, iż umowa użyczenia oraz umowa pożyczki to odrębne od siebie umowy nazwane, które rodzą odmienne skutki prawne. Dlatego też, zanim podejmiemy decyzję o zawarciu umowy użyczenia albo pożyczki, celem wyeliminowania wszelkich wątpliwości powinniśmy przy ustalaniu jej treści mieć na względzie różnice, które istnieją pomiędzy tymi dwiema umowami. Musimy zwrócić uwagę już na sam tytuł zawieranej przez nas czynności prawnej tj. czy odpowiada on treści zawieranej przez nas umowy a przede wszystkim naszego oświadczenia woli. Tytuł umowy zawsze będzie stanowił bowiem dla Sądu (w ewentualnym postępowaniu sądowym) pewną wskazówkę interpretacyjną w zakresie wykładni oświadczeń woli stron i choć nie zawsze musi on być wiążący (stosownie do treści art. 65 § 2 k.c.: „w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu”), to jego określenie może jednak w pewnych sytuacjach zadecydować o wygranej naszego przeciwnika procesowego.

 

AUTOR: ALEKSANDRA NOWAK

 

Aleksandra Nowak jest studentką IV roku prawa na Uniwersystecie Śląskim w Katowicach oraz praktykantką w White Pine Legis Podhajski i Wspólnik Kancelaria Prawnicza Sp.k.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 

Stan prawny na dzień 13 października 2017 r. Niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej i jest objęta prawami autorskimi. Rozpowszechnianie niniejszej publikacji bez zgody White Pine Legis Podhajski i Wspólnik Kancelaria Prawnicza sp.k. lub autora jest zabronione.